Ana Sayfa Politika Ekonomi - İş dunyası Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Kültür-Sanat-Turizm Eğitim Sağlık Bilim - Teknoloji Videolar
Türk Yıldızları jeti kuş çarpması nedeniyle kaza kırıma uğradı
Türk Yıldızları jeti kuş çarpması nedeniyle kaza kırıma uğradı
Çocuklarda ağız kokusuna dikkat!
Çocuklarda ağız kokusuna dikkat!
Sincan’a bir millet kıraathanesi daha inşa ediliyor
Sincan’a bir millet kıraathanesi daha inşa ediliyor
ABB’den park ve yeşil alan seferberliği
ABB’den park ve yeşil alan seferberliği
Türk Tarih Müzesi ve Parkı  1 milyonu aşkın ziyaretçiyi ağırladı
Türk Tarih Müzesi ve Parkı 1 milyonu aşkın ziyaretçiyi ağırladı

İBRAHİM DUMANAY

Yalan
28 Eylül 2022 Çarşamba

Pinokyo, hikayenin bir yerinde yalancılığı fazla abartır, burnu fazlasıyla uzar. Öyle bir zaman gelir ki, bir şeye çarpmadan kendi etrafında bile dönemez, burnunu oraya buraya çarpar. Onu izleyen Peri anne gülmekten kendini alamaz bir türlü. “Neden gülüyorsun?” diye sorduğunda, “İki tür yalan vardır da ondan evladım” der Pinokyo’ya, “kısa bacaklı yalanlar, bir de uzun burunlu yalanlar. Seninkiler uzun burunlu olanlardan.”
TDK sözlüğünde “yalan”ın karşılığı şu: Doğru olmayan, gerçeğe uymayan söz, kıtır.
Abartmak, saklamak, görmezden gelmek ve kılıfına uydurmak da yalanın kardeşleri.
Yalan, hayatımızın her alanına egemen oldu. Ama sanırım asıl rahatsız edici olan, bu yalanları kanıksamamız. Yalanlara alışmamız.
Peki, sormak gerek; neden bu kadar çok yalan var hayatımızda? Neden yalansız geçmiyor günlerimiz? Yalan söylemeden dünya ile baş etmek mümkün değil mi? Yalana gerçekten inanıyor muyuz yoksa yalana inanmak, onda bir gerçeklik bulmak daha mı kolayımıza geliyor?
Yapılan araştırmalar, bir insanın günde ortalama 20 civarında yalan söylemesinin olağan olduğu sonucuna varmış. Bunların çoğu “küçük yalan” sınıfında. Hani masum kılıfına sokmak üzere sıkça kullanırız ya, “beyaz yalan” ya da “pembe yalan” dediğimizden. Örneğin; evde ya da başka bir yerde hiçbir şey yapmadan oturduğumuz zaman içerisinde telefona cevap verirken “kitap okuduğumuzu” söylememiz veya bir filmi görüp görmediğimiz üzerine sorulan bir soruya hemen olumlu cevap vermemiz gibi. Ya da evet demek isterken hayır, hayır demek isterken evet demek, birini dinler gibi yapmak, telefonla sizi soran birine ‘yok’ dedirtmek, işe gitmemek için mazeret uydurmak, günü kurtarmak için söylenen sözler, vb. Psikolog Paul Ekman tam da bunu vurgular: “bazı yalanlar zararsız hatta insanidir.”
İngiliz Baron Francis Bacon, “yalanın tutunmasına yol açan şey, insanların gerçeği bulmak için göze almaları gereken güçlükler ile emek, ya da bir kez bulunduktan sonra gerçeğin insan kafasına yükleyeceği zorunluluklar değil yalanın kendisine duyulan doğal ama cılk bir sevgidir.” der “Gerçek Üstüne” adlı denemesinde.
Amerikan edebiyatının kuvvetli kalemi ve Tom Sawyer’ın yaratıcısı Mark Twain “Doğru pabucunu ayağına geçirinceye kadar yalan dünyayı turlar” derken haksız mı?
Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nda şöyle söyletir kahramanına: “Yalana her şey isyan etmelidir. Eşya bile: Damlardan kiremitler uçmalıdır, ağaçlar köklerinden sökülüp havada bir saniye içinde toz duman olmalıdır, camlar kırılmalıdır, hatta yıldızlar düşüp gökyüzünde bin parçaya ayrılmalıdır...”
Ve tabii ki, tarihte ülkelerin, toplumların ve insanların kaderine etki eden büyük yalanları da unutmamak gerekiyor. 1933 yılının bir şubat gününde Berlin’de parlamento binası Reichstag’ın yanmasına yönelik haberler gibi 1939 yılında Polonyalı askerlerin Almanya’ya ateş açtığı da bir yalandı. Tıpkı Irak’ta kimyasal kitle imha silahları olduğu yalanı gibi. Şunu da gözardı etmeyelim; dünyanın her yerinde, dini, dili, ırkı ne olursa olsun, politikacılar halklarına göz göre göre yalan söylemekten hiç çekinmiyorlar, çekinmeyecekler.
Yalan söylemekle yalanın toplumsal algılanışı bağlantılıdır. Yalan, otoritenin onaylanmasına işaret ediyorsa çok kolay söylenir. Hep dikkatimi çekmiştir, bizde devlete, kamu otoritelerine, ebeveyne, hocalara yalan söylemek olağan ve kolaydır, oysa yalanı bir itaat ritüeline dönüştürmeyen, örneğin okul sınavlarını gözetmensiz yapan, kişinin resmi belge olmaksızın ikamet ve vatandaşlık bilgilerine yönelik beyanlarını doğru kabul eden toplumlar da vardır elbette. Öyle toplumlarda mutlaka yalan söyleyen de vardır ama toplumun buna tepkisi de çok serttir. 
Konu dönüp dolaşıp “ahlak/iyi ahlak”a geliyor. İyi insan olmanın ilk şartı olan doğruluk ve dürüstlüğü toplumumuzun bütün kesimlerine hakim kılmak zorundayız. Bunun için de evde, okul öncesinde, okulda, işte, her zaman ve her yerde eğitim, eğitim, eğitim…
Notlarımın arasında bir cümleye rastladım, bu yazıya uygun düşen: “Yalan zekâ işidir, dürüstlük cesaret, Eğer zekân yetmiyorsa yalan söyleme, cesaretini kullanıp dürüst olmayı dene.”
Bir fıkrayla bitirelim:
ABD Başkanı, yeni geliştirilen bir yalan makinesini önce kendi üzerinde denemek ister.
Başkan’ı makineye bağlayan uzmanlar son açıklamaları yapar:
“Sorularımıza dürüst cevap verirseniz yeşil, yalan söylerseniz kırmızı ışık yanacak. Anladınız mı, sayın Başkan?”
“Elbette anladım.”
Kırmızı ışık yanar!..

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
ZAFER GAZETESİ
YAZARLAR
MUSTAFA AYDEMİR
MUSTAFA AYDEMİR
“Türk Sanat Müziği” Günü
AHSEN ARAL UYAR
AHSEN ARAL UYAR
Ahlak Polisinin Yargıyla Hiçbir İlgisi Yoktur
MELEHAT BAL
MELEHAT BAL
Yaş Aldıkça Daha Fazla Konuşun
AYHAN DEMİR
AYHAN DEMİR
5 Aralık Dünya Kadın Hakları Gününüz Kutlu Olsun
VOLKAN ÖZTUNA
VOLKAN ÖZTUNA
İşitme Engellilerin Müzik Dinlemesine Yardımcı Olacak Bir Cihaz Geliştiriyor
VELİ KÜÇÜK
VELİ KÜÇÜK
13 Bin Ukraynalı Asker Savaşta Yaşamını Yitirdi
ÇOK OKUNANLAR
ARŞİV
ÇOK YORUMLANANLAR
Ana Sayfa Politika Ekonomi - İş dunyası Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Kültür-Sanat-Turizm Eğitim Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri