Ana Sayfa Politika Ekonomi Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Kültür-Sanat-Turizm Eğitim Sağlık Bilim - Teknoloji Videolar
ELDER kademeli elektrik tarifesine ilişkin merak edilenleri yanıtladı
ELDER kademeli elektrik tarifesine ilişkin merak edilenleri yanıtladı
Sağlık-Sen’den yüzde 20 ek ödeme tepkisi
Sağlık-Sen’den yüzde 20 ek ödeme tepkisi
Türk Eğitim-Sen Başkanı Geylan: “Eğitimde öncelikli yatırım öğretmen açığını gidermek olmalı”
Türk Eğitim-Sen Başkanı Geylan: “Eğitimde öncelikli yatırım öğretmen açığını gidermek olmalı”
Sanatçı Fatma Girik'in cenaze programı ertelendi
Sanatçı Fatma Girik'in cenaze programı ertelendi
Kar İstanbul'u esir aldı
Kar İstanbul'u esir aldı
HABERLER>RÖPORTAJ - ÖZEL HABER
14 Ağustos 2021 Cumartesi - 10:23

Temiz Hava Hakkı Platformu, orman yangınlarının sağlık üzerinde etkilerini anlattı

Temiz Hava Hakkı Platformu, ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından paylaşılan kılavuz ve raporları derleyerek,  orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliğinin sağlık üzerine etkilerini ortaya koydu.

Temiz Hava Hakkı Platformu, orman yangınlarının sağlık üzerinde etkilerini anlattı

ALPER ŞAŞMAZ / ANKARA

Sağlık üzerine etkilerin yanında bu etkilerden korunmak için yangın anında ve sonrasında yapılması gerekenleri de derleyen Platform tarafından yapılan açıklama şöyle: “Duman, ahşap ve diğer organik maddeler yandığında oluşan gazların ve ince partiküllü (parçacık) maddelerin karışımından oluşur. Dumandan kaynaklanan en büyük sağlık tehdidi ince parçacıklardır. Bazı mikroskobik parçacıklar akciğerlere derinlemesine nüfuz edebilir. Yanan gözlerden ve burun akıntısından, ağır ve kalıcı kalp ve akciğer hastalıklarına kadar çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilirler. Parçacık kirliliğine maruz kalma, kanser ve erken ölümle de bağlantılıdır. Orman yangını dumanı, içinde bulunan ve kimi zaman gözle görülemeyen ve kanserojen olan paçacık maddeler nedeniyle halk sağlığı tehdidi oluşturan bir kirletici karışımdır. Kısa süreli (yani günlük) partikül madde maruziyetinin, göz ve solunum yolu tahrişinden başlayıp akciğer fonksiyonunda azalma, akciğer iltihabı (zatürre), bronşit, astım ve diğer akciğer hastalıklarının alevlenmesi gibi daha ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını, kalp yetmezliği gibi çeşitli kalp damar hastalıklarını ağırlaştırdığını, hatta erken ölümlere yol açtığını gösteren fazlasıyla kanıt mevcuttur. Tekrarlanan ve günlerce devam eden orman yangını dumanına maruz kalma veya ardışık birden çok yangın mevsiminden kaynaklanan kümülatif maruziyetlerin olası sağlık etkilerine dair elde bulunan veriler, maalesef oldukça sınırlıdır. Orman yangınına maruz kalan nüfusun nispeten büyük olabilmektedir; fakat çoğu sağlıklı yetişkinler ve çocuklar, yangın sonrasında dumanın akut etkilerinden kısa sürede kurtulabilirler. Fakat solunum veya kardiyovasküler hastalıkları olanlar, çocuklar ve yaşlılar, hamile kadınlar, düşük sosyoekonomik koşullarda yaşayanlar ve açık havada çalışmak zorunda olan işçiler gibi belirli yaş grupları ve belli topluluklar, daha büyük sağlık sorunlarıyla karşılaşmaya adaydırlar.

“DUMANLI HAVADAKİ EN TEHLİKELİ KİRLETİCİLER”

Orman yangını dumanı; doğal biyokütlenin yanmasından ortaya çıkan parçacık madde, karbondioksit, su dâhil buhar, karbon monoksit, hidrokarbonlar ve diğer organik kimyasallar, azot oksitler ve eser mineraller gibi binlerce ayrı kirletici ve bileşen içerir.

“PARÇACIK MADDE”

Yangın kaynaklı hava kirliliği ve özellikle parçacık madde maruziyeti temel halk sağlığı sorunudur. Orman yangını dumanından yayılan parçacıklar farklı boyutlarda olsa da, yaklaşık yüzde 90'ı saç telinin 1/30’u kadar küçük olan ince parçacıklardan (PM2.5 yani 2.5 mikron çapında veya daha küçük parçacıklar) oluşur. Parçacık madde meteorolojik ve coğrafi koşullara göre günlerce havada asılı kalabilir ve ülkeler arasında bile kilometrelerce mesafe kat edebilir. Parçacık madde maruziyetinin etkileri ağır göz ve solunum yolu tahrişi, akciğer kapasitesinde azalma, bronşit, astım alevlenmesi, kalp yetmezliği ve erken ölüm şeklinde olabilir. Kısa vadeli maruz kalmalar (yani gün ve hafta boyunca) dumanın önemli bir bileşeni olan ince parçacıklara erken ölüm riskinin artması ve önceden var olan solunum sistemi, kalp-damar hastalığının şiddetlenmesi ile sonuçlanabilir. Ayrıca ince parçacıklar solunum yollarını tahriş eder ve yüksek konsantrasyonlarda maruz kalındığında kalıcı öksürük, balgam, hırıltı ve nefes almada zorluk yaşatabilir. Sağlıklı insanları da etkileyerek solunumla ilgili yakınmalara, akciğer işlevlerinde geçici azalmalara ve akciğerlerde iltihaplanma (zatürre),üst solunum yollarının polen ve bakteri gibi solunan yabancı maddeleri akciğerlere ulaşmadan vücuttan atabilme yeteneğini de olumsuz etkileyebilir.

“YER SEVİYESİNDEKİ OZON”

Yer seviyesindeki ozon, parçacık maddeden daha az endişe verici olsa da, sağlıklı insanlarda bile akciğer fonksiyonunda azalma, iltihaplanma (zatürre) gibi solunum yolları hastalıklarına, göğüs ağrısı, öksürük, hırıltılı solunum, ve nefes darlığı gibi yakınmalara neden olabilir. Astım ve diğer akciğer hastalıkları olan kişilerde bu etkiler daha şiddetli olabilir. Ozon maruziyeti ilaç kullanımı, okul devamsızlıkları, astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gibi solunumla ilgili hastane başvurularında artışa neden olabilir. Ozonun kardiyovasküler sistem üzerindeki etkileri (kalp, kanın kendisi ve kan damarları) solunum yollarındaki etkilerini göre daha sınırlıdır. Yine de, ozona kısa süreli maruz kalmanın kalp ritminde ve hızında değişiklikler ve sistemik iltihaplar gibi etkileri olabilir. Ek olarak, son zamanlarda yapılan çalışmalar, kısa süreli ozon maruziyetinin erken ölümlerde ve solunum ve kalp-damar hastalıkları gibi sebepler dahil toplam kaza dışı sebeplarden kaynaklanan ölümlerde artışa neden olduğunu göstermektedir.

“KARBONMONOKSİT”

Orman yangını dumanında da karbonmonoksit de bulunur. Karbon monoksite maruz kalma, yangının 4-5 kilometre yakınında bulunan herkes için risk oluşturur. Kalp hastaları gibi gruplar ile itfaiyeciler ve yangına müdahalede bulunanlar için risk daha yüksektir. Bunun dışında kalan hallerde karbon monoksit nadiren bir risk oluşturur, çünkü karbon monoksit uzaklara seyahat etmez. Karbon monoksit vücuda akciğerler yoluyla girer, kan dolaşımı ile vücuda yayılıp, organ ve dokulara oksijen ulaştırılmasını engeller. Kalp Damar hastalığı olan kişiler göğüs ağrısı veya kalp ritim bozuklukları gibi etkiler yaşayabilir. Yüksek miktarda karbonmonoksite maruz kalma; baş ağrısına, halsizliğe, baş dönmesine, kafa karışıklığına neden olabilir, önceden sağlıklı olan bireylerde bile bulantı, oryantasyon bozukluğu, görme bozukluğu, koma ve ölüme neden olabilir. Ayrıca, orman yangınında; toksik olan Tehlikeli Hava Kirleticileri (HAP’ler) mevcuttur. HAP’ler bebeklerde, çocuklarda, hamile kadınlarda, yaşlılarda, akciğer ve kalp hastalıkları olanlarda ve fiziksel aktivite yapan kişilerde sağlık sorunlarına neden olabilir. HAP’ lerde birçok tehlikeli kimyasal mevcuttur. Yetişkinlere kıyasla bebekler ve çocuklar üzerindeki etkileri daha belirgindir. Bu HAP'ler genel olarak kümülâtif dumanın tahriş edici özelliklerini oluştururlar.

“DAHA FAZLA RİSK ALTINDA OLANLAR”

Kalp ve solunum hastalıkları olanlar: Kalp yetmezliği, kalp damar yetmezliği, yerleşik kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), astım veya amfizem gibi neticede kalp veya akciğer hastalığı olan kişiler: Yaşlılar: Yaşlı bir yetişkin, gençlere kıyasla daha fazla kalp veya akciğer hastalığına sahip olma riski taşır. Çocuklar: Ergenler de dâhil olmak üzere çocuklar, özellikle solunum sistemleri hala gelişmektedir ve vücut ağırlığının kilogramı başına yetişkinlerden daha fazla hava (ve böylelikle de hava kirliliği) solurlar. Açık havada aktif olma olasılıkları daha yüksektir ve bu yüzden, ilerde astıma yakalanma olasılıkları da daha yüksektir. Diyabetliler: Diyabet hastası olan bir kişinin, altta yatan ve bazan belirti vermeyen kardiyovasküler hastalığa sahip olma potansiyeli daha yüksektir. Hamileler: Hem hamileler, hem de gelişmekte olan fetüs, potansiyel sağlık risklerine, görece fazla duyarlıdır. Dumanın sizi etkileyip etkilemediğini nasıl anlarsınız? Yüksek yoğunluklarda duman, bir dizi belirtiyi ve şikâyeti tetikleyebilir. Herkes gözlerde yanma, burun akıntısı, öksürük, balgam, hırıltı ve zor nefes alma yakınmaları yaşayabilir. Kalp veya akciğer hastalığınız varsa, duman yakınmalarınızı daha da kötüleştirebilir. Kalp hastalığı olan kişiler göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı veya yorgunluk gibi yakınmalar yaşayabilir. Akciğer hastalığı olan kişiler her zamanki kadar rahat nefes alamayabilir ve öksürük, balgam, göğüste rahatsızlık, hırıltı ve nefes darlığı gibi yakınmalar yaşayabilir.

“ALINNMASI GEREKEN ÖNLEMLER SIRALANDI”

Alacağınız önlemlerin, COVID-19 önlemlerini de içermesi çok önemlidir. Eğer yangın olan bölgeyi boşaltma durumunda değilseniz özellikle parçacıkla ilgili etkiler yönünden, dumana maruziyetinizi sınırlamanız önemlidir. Sağlığınızı korumak için atabileceğiniz bazı adımlar şunlardır: N-95 maskeleri takın! Elinizde N-95 (FFP3)16 veya P-100 kodlarıyla tanınan maskeleri bulundurun ve bunları doğru kullanmayı öğrenin. Kâğıt “toz” maskeleri veya cerrahi maskeler, ciğerlerinizi orman yangını dumanındaki ince parçacıklardan koruyamaz. Atkılar veya bandanalar (ıslak veya kuru) da yardımcı olmaz. N-95 (FFP3) veya P-100 solunum maskeleri olarak bilinen partikül maskeleri yardımcı olacaktır, ancak yüze iyi oturmaları ve doğru kullanılmaları gerekir. N)5 (FFP3) maskelerin kullanırken ıslanmamasına dikkat edilmelidir. Temiz oda oluşturun. Bir oda seçin. Örneğin banyolu bir yatak odası iyi bir seçimdir çünkü evin geri kalanıyla ilişkisi kesilebilir ve kapıyı uzun süre kapalı tutabilirsiniz. Dumanın odaya girmesini önleyiniz. Odadaki tüm pencereleri ve kapıları kapatın, ancak dışarı çıkmayı zorlaştıracak hiçbir şey yapmayınız. Temiz oda boşluğunda bir aspiratör veya davlumbaz varsa, sadece kısa süreler için kullanın. Varsa fanları (ventilatör), pencere klimalarını veya merkezi klimayı çalıştırın. HVAC (hava temizleyici sistem) gibi bir sistem veya pencere klimanız varsa ve dışarıdan hava çekiyorsa, filtresi düzgün çalışıyor mu kontrol edin. Dışardan gelen havanın filtre edildiğinden emin olamıyorsanız, sistemi devridaim moduna ayarlayın. İçerideki havayı kirletmeyin. Bir ısı acil durumu olmadıkça dumanlı koşullarda evaporatif (yoğuşmalı) soğutucu veya tek hortumlu portatif klima kullanmaktan kaçının. Bu cihazların kullanılması, içeriye daha fazla duman getirilmesine neden olabilir. Yapabiliyorsanız, odadaki havayı filtreleyin; bu durumda oda için doğru boyutta bir portatif hava temizleyici kullanın. Mümkünse portatif hava temizleyiciyi sürekli olarak en yüksek fan ayarında çalıştırın. Ozon üretmeyen bi model seçin. Odun şöminesi, gaz kütükleri, gaz sobası ve hatta mum gibi yanan herhangi bir şey kullanmaktan kaçının. Elektrik süpürgesi çalıştırmayın ve sigara içmeyin. İçeride kalın. İçeride kalmanız tavsiye ediliyorsa, tahliye olunması gerekmiyorsa, içerideki havayı olabildiğince temiz tutmaya çalışın. Dışarısı aşırı sıcak olmadıkça, pencerelerinizi ve kapılarınızı kapalı tutun. Varsa klimanızı çalıştırın. İçeriye ilave duman gelmesini önlemek için filtreyi temiz tutun. Dış ortamdaki hava kalitesi arttığında evi havalandırmak için pencereleri açın. Klimanız yoksa, aşırı sıcak havalarda pencereler kapalıyken içeride kalmak tehlikeli olabilir. Bu durumlarda, araba veya daha temiz havası olan yerde bir barınak gibi alternatif arayın. Araba klimasının da devridaim modunda çalıştırılması gerektiğini unutmayın.

“TAHLİYE PLANI YAPIN”

Sağlık ve ilaç planı yapın. İlaçlarınızı almakla ilgili sağlık uzmanınızın talimatlarına mutlaka uyun. Elinizde en az beş günlük ilaç bulundurun. Belirtileriniz kötüleşirse sağlık uzmanınızı arayın. Astım dâhil kalp, damar veya akciğer hastalığınız varsa, sağlık uzmanınızla görüşün. Kalp damar hastalığınız varsa, sağlık uzmanınızın talimatlarını izleyin ve belirtileriniz kötüleşirse kendisini arayın. Kalp krizi veya felç geçirdiğinizden şüpheleniyorsanız, 112'yi arayın. Tahliye planı yapın. Mali ve kişisel belgeler, para, altın, ziynet vb. dâhil önemli eşyalarınızı önceden düzenleyin. Çocuklar ve hayvanlarınızı düşünerek tahliye rotalarınızı ve nereye gideceğinizi önceden kesin olarak belirleyin. Arabadaysanız camları kapatın. Arabadaki camları kapatarak aracınızdaki dumanı azaltın. Bu koşullarda uzun süre kalmamak önemlidir. Pencereler kapatılarak, havalandırma/ klimanın çalıştırılması devridaim modunda yapılabilir. Dışarıda duman olan yerlerden geçerken yavaşlayın. Ateşin ve dumanın en kötüsü, yangın bittikten sonra bile, bir orman yangınından kalan dumana ve küle maruz kalmak hem sağlıklı kişilerde hem de risk altındaki topluluklarda önemli sağlık etkilerine neden olabilir. Isıya bağlı hastalık ve duygusal stresin yanı sıra fiziksel stres veya temizlik faaliyetlerinden kaynaklanan yaralanmalar olabilir. İç ortam hava kalitesinin düşük olduğu, yangından etkilenmiş yapılar veya yakınlarında duman ve kül kalıntısı olan yerlerde temizlik yapılırken, külü ve kalıntıları dağıtıp tekrar havaya karıştıracak eylemlerden uzak durmak, yeterli havalandırma ve diğer koruyucu önlemler tavsiye edilir.”

 
Aile hekimleri 16 Ağustos'ta iş bırakacak
 
Hatay’da 2 bin 533 adet tarihi sikke ele geçirildi
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Aile hekimleri 16 Ağustos'ta iş bırakacak
AHEF: “Aile hekimliğinin itibarı teslim edilmelidir”
DİSK-AR: “TÜİK işgücü verileri gerçekçi değil”
DİSK-AR, İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Ağustos 2021 değerlendirmesini yayınladı.
Altı Nokta Körler Derneği: "Kamuya 10 bin engelli ataması ve yüzde 6 kota istiyoruz.
Altı Nokta Körler Derneği İstihdam ve Rehabilitasyondan Sorumlu Genel ...
 
TİESF başkan adayı İlhan Çıtak, proje ve vaatlerini anlattı
Türkiye İşitme Engelliler Spor Federasyonu (TİESF) başkan adaylığını açıklayan ...
Türk Tarihi Etimesgut’ta canlanıyor
Türk tarihinden esintiler ‘Türk Tarih Müzesi ve Parkı’nda
Aylin Nazlıaka: “Bir sene içerisinde 100 bin yeni kadın üye yapacağız”
Bir yıl önce,  Aylin Nazlıaka liderliğinde yönetime gelen CHP Kadın Kolları ...
 
Akdeniz İklimi Kuşağında Risk Artıyor
Su Politikaları Derneği (SPD), orman yangınları ve kuraklık ilişkisi ile ...
Sözleşmeli personel kamudaki eşitsizlikten rahatsız
Memur-Sen, Sözleşmeli Kamu Görevlilerinin sorunlarını anlattı
Udi bestekar Yılmaz Yüksel toprağa verildi
TRT Ankara Radyosu’nun emektar müzik insanlarından, udi ve bestekar Yılmaz ...
 
404 Page Not Found
ZAFER GAZETESİ
YAZARLAR
RIZA PEHLİVAN
RIZA PEHLİVAN
Pozitif Öneriler 
İBRAHİM DUMANAY
İBRAHİM DUMANAY
Bir Hayalim Var
MUSTAFA AYDEMİR
MUSTAFA AYDEMİR
Sıdıka Avar ve Dağ Çiçekleri (2)
AHSEN ARAL UYAR
AHSEN ARAL UYAR
Makarna, Ketçap ve Kadın Çorabı
EZGİ KIZILAY
EZGİ KIZILAY
Tarçın 
AYHAN DEMİR
AYHAN DEMİR
Bakış Açısı
ÇOK OKUNANLAR
ARŞİV
ÇOK YORUMLANANLAR
Ana Sayfa Politika Ekonomi Röportaj - özel Haber Yerel Gündem Yaşam Spor Magazin Kültür-Sanat-Turizm Eğitim Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri